Het Nederlandse stroomnet hoort bij de betrouwbaarste van Europa. De meeste huishoudens zitten gemiddeld niet meer dan een half uur per jaar zonder stroom. Precies daarom denken we er zelden over na. Tot het gebeurt.
Een storing van een paar uur is vervelend. Een storing van een dag of langer verandert je huishouden ingrijpender dan de meeste mensen verwachten. Niet omdat het licht uitgaat, maar door alles wat er stilletjes aan vasthangt.
Wat er precies stopt
Bij een stroomstoring valt een keten om die je normaal niet ziet.
Je verwarming doet het niet meer. Vrijwel elke cv-ketel in Nederland heeft stroom nodig voor de pomp en de ontsteking. Ook bij gas of stadsverwarming: zonder elektriciteit blijft het koud. In de winter koelt een gemiddeld huis binnen een dag merkbaar af.
Je koelkast en vriezer warmen op. Een dichte vriezer houdt het ongeveer een etmaal vol, een koelkast korter. Zolang je de deur dicht houdt, wint dat tijd.
Je internet en wifi vallen direct weg, want je modem heeft stroom nodig. Het mobiele netwerk blijft langer overeind omdat zendmasten noodstroom hebben, maar die accu's zijn niet oneindig. Bij een langere storing wordt bellen en internetten onbetrouwbaar.
Pinnen werkt niet. Geen kassa's, geen pinautomaten. Winkels die nog open zijn, kunnen alleen contant geld aannemen.
En dan de dingen waar bijna niemand aan denkt: elektrische garagedeuren, liften, deurbellen met camera, en in sommige gebieden de pompen die je drinkwater op druk houden.
Hoe lang duurt zoiets meestal
Verreweg de meeste storingen zijn binnen enkele uren verholpen. Netbeheerders zijn snel en het net is goed onderhouden.
De uitzonderingen zijn de moeite van het voorbereiden waard. Zware storm die masten en kabels beschadigt. Grootschalige technische storingen. Een cyberaanval op vitale infrastructuur. In die gevallen praat je niet over uren maar over dagen, en niet over één straat maar over een regio.
De Rijksoverheid adviseert daarom om voorbereid te zijn op minimaal 72 uur zelfredzaamheid. Die richtlijn en de bijbehorende checklist vind je op denkvooruit.nl. Het Rode Kruis geeft vergelijkbare adviezen voor thuis en onderweg.
De eerste uren: wat doe je
Controleer of het bij jou ligt. Kijk eerst in je meterkast of er een aardlekschakelaar is gesprongen. Kijk daarna of de buren ook zonder stroom zitten. Bij een grotere storing meldt je netbeheerder dat op zijn website of storingskaart.
Zet zware apparaten uit. Als de stroom terugkomt, geeft dat een piek. Trek de stekker uit gevoelige apparatuur en laat één lamp aan, zodat je merkt wanneer het net weer draait.
Houd koelkast en vriezer dicht. Elke keer openen kost je uren houdbaarheid.
Zoek licht dat niet van het net komt. Een zaklamp of hoofdlamp is veiliger en praktischer dan kaarsen. Gebruik je toch kaarsen, zet ze dan stabiel neer en nooit onbeheerd.
Zorg dat je informatie kunt ontvangen. Dit is het punt waar veel mensen vastlopen. Zonder internet en met een telefoon die leegloopt, weet je niet wat er speelt of hoe lang het duurt. Een radio op batterijen of met een zwengel blijft werken. De publieke omroep is in Nederland de officiële rampenzender, en NL-Alert komt ook via de radio door.
Wat je in huis wilt hebben
Je hebt geen bunker nodig. Wel een handvol spullen die werken zonder stopcontact.
Licht. Een zaklamp per persoon, plus reservebatterijen. Of een lamp die je oplaadt met een zwengel.
Informatie. Een noodradio die op batterijen of dynamo werkt. Veel modellen hebben ook een zaklamp en een usb-uitgang om je telefoon bij te laden.
Stroom voor je telefoon. Een opgeladen powerbank. Zet je telefoon in energiebesparende modus zodra de stroom uitvalt, dan rek je hem flink op.
Water. De Rijksoverheid houdt drie liter per persoon per dag aan. Bij een stroomstoring blijft het water in Nederland meestal gewoon lopen, maar bij een bredere verstoring is dat niet vanzelfsprekend. Waterzuiveringstabletten nemen weinig ruimte in en maken twijfelachtig water drinkbaar.
Eten dat je koud kunt eten. Iets wat je niet hoeft te verwarmen en dat lang houdbaar is.
Warmte. Extra dekens en warme kleding. Een reddingsdeken weegt bijna niets en houdt lichaamswarmte vast.
Contant geld. Kleine coupures, zodat je kunt betalen als pinnen niet werkt.
Een EHBO-kit. Niet specifiek voor stroomuitval, maar wel voor de kleine ongelukken die in het donker sneller gebeuren.
Als het langer duurt
Bij een storing van meer dan een dag verschuift de aandacht naar warmte en eten.
Kies één ruimte uit die je warm houdt, het liefst een kleine kamer op het zuiden. Sluit de deuren van de rest van het huis. Met z'n allen in één kamer slapen scheelt meer dan je denkt.
Kijk naar je buren, zeker naar ouderen en mensen die zorg nodig hebben. Een korte klop op de deur is vaak het verschil tussen redden en niet redden.
En bel niet meteen 112. Dat nummer is voor levensbedreigende situaties. Een stroomstoring melden doe je bij je netbeheerder.
Voorbereiding kost één keer moeite
Het lastige aan voorbereiden is dat het nooit dringend voelt. Er is altijd iets urgenters. En dan gebeurt het precies op het moment dat je er geen tijd voor hebt.
Onze noodpakketten zijn samengesteld op basis van de checklist van Denk Vooruit en de adviezen van het Rode Kruis. Ze bevatten de dingen uit dit artikel die werken zonder stroom: een noodradio met zaklamp en powerbank, waterzuiveringstabletten, dekens, een EHBO-kit en licht dat het altijd doet. De inhoud schaalt mee met de grootte van je huishouden.
Je hoeft het niet zelf uit te zoeken. Wij hebben het al voor je gedaan.